ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಆಚರಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ — ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಹಿಂದೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವಣ ಮಾಸದ ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷದ ಪಂಚಮಿ ತಿಥಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬ. ನಾಗರು ಹಿಂದೂ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆ, ಭೂಮಿ, ಜಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

2026ರ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ

ಸೋಮವಾರ, 17 ಆಗಸ್ಟ್ 2026 ರಂದು ಬಹುತೇಕ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿ ಆಚರಣೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಶ್ರಾವಣ ಶುಕ್ಲ ಪಂಚಮಿ ತಿಥಿ 16 ಆಗಸ್ಟ್ ಸಂಜೆ ಆರಂಭವಾಗಿ 17 ಆಗಸ್ಟ್ ಸಂಜೆವರೆಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ 17ರಂದು ಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳಾನುಸಾರ ಪೂಜಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರ ಚೌತಿ/ನಾಗಪೂಜೆಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಚರಣೆಗಳೂ ಇವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಯಾರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ?

ನಾಗ ಪಂಚಮಿಯಂದು ವಿವಿಧ ನಾಗದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರುಗಳು:

1. ಅನಂತ

2. ವಾಸುಕಿ

3. ಶೇಷ

4. ಪದ್ಮ

5. ಕಂಬಲ

6. ಕರ್ಕೋಟಕ

7. ಅಶ್ವತರ

8. ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ

9. ಶಂಖಪಾಲ

10. ಕಾಲಿಯ

11. ತಕ್ಷಕ

12. ಪಿಂಗಳ

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನಂತ, ವಾಸುಕಿ, ಶೇಷ, ತಕ್ಷಕ, ಕಾಲಿಯ ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ.

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪೌರಾಣಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಕಥೆ ಜನಮೇಜಯನ ಸರ್ಪಸತ್ರ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಕ ಮುನಿಯ ಕಥೆ.

ರಾಜ ಪರೀಕ್ಷಿತನು ತಕ್ಷಕ ನಾಗನಿಂದ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ಅವನ ಪುತ್ರ ಜನಮೇಜಯನು ಸರ್ಪಸತ್ರ ಯಾಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಅನೇಕ ನಾಗಗಳು ಯಾಗಾಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಳತೊಡಗಿದವು. ಆಗ ಆಸ್ತಿಕ ಮುನಿಯು ಯಾಗಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ಜನಮೇಜಯನನ್ನು ಸರ್ಪಸತ್ರ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದನು. ಇದರಿಂದ ತಕ್ಷಕ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಗವಂಶವು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ನಾಗ ಪಂಚಮಿಯ ಆಚರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೂಜೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನ

ಮನೆಯಲ್ಲಾಗಲಿ, ನಾಗದೇವಾಲಯದಲ್ಲಾಗಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ:

ಬೆಳಗ್ಗೆ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿ ಶುದ್ಧರಾಗುವುದು

ನಾಗದೇವತೆಯ ಚಿತ್ರ/ವಿಗ್ರಹ/ನಾಗಶಿಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು

ಅರಿಶಿನ, ಕುಂಕುಮ, ಗಂಧ, ಹೂವು ಅರ್ಪಿಸುವುದು

ಹಾಲು, ನೀರು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಅಭಿಷೇಕ ಮಾಡುವುದು — ಆದರೆ ಜೀವಂತ ಹಾವಿಗೆ ಹಾಲು ಕುಡಿಸುವುದು ಸರಿಯಾದ ವಿಧಾನವಲ್ಲ

ನಾಗದೇವತೆಯ ಮಂತ್ರ ಅಥವಾ ಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಿಸುವುದು

ನೈವೇದ್ಯ ಅರ್ಪಿಸುವುದು

ನಾಗದೇವತೆಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಕುಟುಂಬದ ಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುವುದು

ಜೀವಂತ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪೂಜಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಸುವುದು ತಪ್ಪು. ನಾಗಪೂಜೆಯನ್ನು ನಾಗಶಿಲೆ/ನಾಗವಿಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವುದು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿಯೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿಯೂ ಉತ್ತಮ. ಇತ್ತೀಚಿನ ನಾಗಪಂಚಮಿ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಘಟನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಣಿರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿವೆ.

ನಾಗ ಪಂಚಮಿ ಮಂತ್ರ

ನಾಗದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಂತ್ರ:

“ಅನಂತಂ ವಾಸುಕಿಂ ಶೇಷಂ ಪದ್ಮನಾಭಂ ಚ ಕಂಬಲಮ್ ।

ಶಂಖಪಾಲಂ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಂ ತಕ್ಷಕಂ ಕಾಲಿಯಂ ತಥಾ ॥”

ಮುಂದುವರಿಸಿ ನಾಗದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ನಾಗ ಪಂಚಮಿಯಂದು ನಾಗಸ್ತೋತ್ರ ಪಠಣವೂ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯ

ನಾಗ ಪಂಚಮಿಯಂದು “ನಾಗಪೂಜೆ ಮಾಡಿದರೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಸರ್ಪದೋಷ ಹೋಗುತ್ತದೆ”, “ಕಾಲಸರ್ಪದೋಷ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂಬ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಖಚಿತ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ. ಇವು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ/ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ನಾಗದೇವತೆಗಳ ಆರಾಧನೆ, ಪ್ರಕೃತಿಗೆ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಕ್ಷೇಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡಬೇಕು.

ಆರ್. ಶ್ರೀನಾಥ್

ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರು, ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು

ಪುರೋಹಿತರು, ಹೊಸೂರು

+91 95977 48182